Hieronder een kleine opsomming in welke richting partijen in de Tweede Kamer opereren. De kamer stemde over moties, amendementen en wetswijzigingen en hier beneden 10 stuks die in het oog springen aangezien. Van prima initiatieven tot neutrale tot zelfs wenkbrauwen fronsende initiatieven.
- mevrouw Kröger van Pro lijkt een levensmissie uit te dragen om fossiele brandstoffen zo onaangenaam duur mogelijk te willen maken
- ze wenst dat Nederlands belastinggeld in andere landen wordt uitgegeven
- mevrouw Dobbe van de SP lijkt met meer dan alleen Nederlanders begaan; ook haar wensenlijstje staat bol van belastinggeld spenderen in verre landen
- Dobbe en van Baarle (Denk) roepen het kabinet op om de helft van de bestedingen aan ontwikkelingshulp te willen gaan besteden aan least developed countries 1
- Dobbe en haar SP zijn kennelijk zo wars van iedere vorm van autonomiteit in relatie tot een defensieapparaat als land hebben en onderhouden dat Dobbe met een motie komt over jongeren sowieso vrijwaren van een opkomstplicht in dienst tijdens vredestijd 2
- heer Stultiens van Pro komt met een motie om het Belastingplan 2027 stevig te veranderen vóór er over gestemd wordt in november in TK
- Stultiens dient ook motie in (samen met heer Dassen van Volt) dat het kabinet oproept om de kleine spaarder niet te gaan belasten in het Belastingplan 2027
- Stultiens en Oosterhuis (D66) dienen motie in over over de kosten van niets doen aan klimaatverandering inzichtelijk maken en expliciet meewegen bij besluitvorming dat een typische reflex van theoretici blijft; maak een model -dat openstaat voor verkeerde invoer van data aangezien de complexiteit van zo’n model automatisch niet meer zal zijn dan een uitkomst van wát de invoer exact is (lees welk wereldbeeld hebben de modelmakers?)
- mevrouw Faber van PVV dient een motie in over mensenhandel dat iedere vorm van hulp verlenen aan het faciliteren van wederrechterlijke toegang of doorreis naar Nederland niet van belang is of daarbij gehandeld is met een ideëel of humanitair motief
- deze motie is gebaseerd op een Implementatie van Richtlijn (EU) 2024/1712 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van Richtlijn 2011/36/EU inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan (Implementatiewet herziene Europese richtlijn mensenhandel)
- heer Boon van PVV dient motie in over het weggeven van Nederlandse operationele voorraden aan Oekraïne te stoppen
- heer Diederik van Dijk (SGP) en mevrouw Bikker (CU) dienen een onmogelijke motie in om aan de overheid te vragen iets te doen tegen de seksualisering van jongvolwassenen en (jonge) vrouwen
- beste indieners deze taak dienen ouders en de omgeving op te pakken (uiteraard beginnen op jonge leeftijd van kinderen); tevens is het evolutionaire proces tussen man en vrouw inderdaad een speelbal geworden van techniek (internet) icm met allerlei platformen waarin mannen als groep in videos een verhaal vertellen en vooral jonge vrouwen deze platformen aanwenden om hun schoonheid te etaleren
- Mevrouw Podt (D66) dient een gevaarlijke motie in die uiteraard goede bedoelingen zal hebben maar tegelijkertijd wanneer dit uiteindelijk gereguleerd zou kunnen gaan worden om online haatuitingen jegens LHBTIQ groepen
- verzoekt de regering zich in Europees verband actief in te zetten voor de verzoekt de regering zich in Europees verband actief in te zetten voor de totstandkoming van Europese wetgeving die minimumvoorschriften vaststelt voor de definitie van online gepleegde haatdelicten en de daarop gestelde sancties, waaronder waar het gaat om haat vanwege seksuele oriëntatie of genderidentiteit,
- Podt dient een onmogelijke motie in (uiteraard met goede intenties) om de overheid op te roepen om in hoofdzakelijk mannenberoepen als techniek en bouw en STEM (ook ict) vrouwen meer aan te trekken in deze beroepen
- beroepgroepen vinden vooral dominantie van geslacht wegens diepgewortelde groepsverschillen tussen man en vrouw; mannen zijn nu eenmaal als groep grotendeels meer geïnteresseerd in dingen/techniek en minder in mensen en bij vrouwen is dit hoofdzakelijk omgekeerd; zucht😵💫
- mevrouw Jagtenberg (D66) wenst verschillen in kledij tussen geslachten bij militairen te laten verdwijnen; dat zou optisch de twee geslachten in elkaar op laten gaan maar inherent blijven verschillen tussen man en vrouw uiteraard bestaan
- Mevrouw van der PLas dient twee moties in over natuurherstel en Aerius modellen
- heer Bolhuis (Pro) vindt de hele kamer achter zijn motie om het kabinet te vragen om een AI kill switch te willen gaan ontwikkelen waarmee de mens het systeem op ieder moment kan uitschakelen,
- heer Flach (SGP) dient een motie in over box 3 en heffingsvrije vermogen aangezien het kabinet nog geen andere plannen heeft dan in 2027 het heffingsvrije vermogen bijna te halveren naar € 30.846 en het forfait voor overige bezittingen met bijna een kwart wil verhogen in 2027
- verder nog een aantal andere moties
| Table 1 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Kröger c.s. over ISDS onderdeel maken van de vergaderagenda van de tweede conferentie over de afbouw van fossiele brandstoffen | S.C. Kröger | Verworpen. | 33 | 117 | ||
| Voor: ChristenUnie | DENK | PRO | PvdD | SP | Volt | Tegen: 50PLUS | BBB | CDA | D66 | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Kröger over de Internationale Klimaatstrategie actualiseren met een groeipad voor de Nederlandse publieke klimaatfinanciering naar het nieuwe internationale doel | S.C. Kröger | Verworpen. | 32 | 118 | ||
| Voor: 50PLUS | DENK | PRO | PvdD | SP | Volt | Tegen: BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Kröger over zich inzetten voor kwantitatieve klimaatdoelen | S.C. Kröger | Aangenomen. | 104 | 46 | ||
| Voor: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | Tegen: BBB | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | ||||||
| Voor: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | SGP | VVD | Volt | Tegen: BBB | PRO | PVV | PvdD | SP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Gewijzigde motie van het lid Dobbe c.s. over in beeld brengen wat ontbreekt om vluchtelingenkampen in Tsjaad veiliger te maken (t.v.v. 36180-247) | S.E.M. Dobbe | Aangenomen. | 113 | 37 | ||
| Voor: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | JA21 | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | Tegen: BBB | FVD | Groep Markuszower | Keijzer | PVV | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Stultiens c.s. over een forse koerswijziging van het Belastingplan voor de behandeling daarvan | L.C.J. Stultiens | Aangenomen. | 84 | 66 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | ChristenUnie | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SGP | SP | Volt | Tegen: CDA | D66 | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Amendement van het lid Faber over mensensmokkel ongeacht het motief strafbaar stellen | M.H.M. Faber | Verworpen. | 39 | 111 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | FVD | Groep Markuszower | Keijzer | PVV | Tegen: CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | JA21 | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Stultiens en Dassen over nog voor de behandeling van het Belastingplan komen met een alternatief dekkingspakket dat niet terechtkomt bij kleine spaarders | L.C.J. Stultiens | Aangenomen. | 131 | 19 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | FVD | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SP | VVD | Volt | Tegen: Groep Markuszower | JA21 | SGP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Boon over stoppen met het weggeven van Nederlandse operationele voorraden aan Oekraïne | M.C.H. Boon | Verworpen. | 34 | 116 | ||
| Voor: FVD | Groep Markuszower | Keijzer | PVV | Tegen: 50PLUS | BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | JA21 | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Oosterhuis en Stultiens over de kosten van niets doen aan klimaatverandering inzichtelijk maken en expliciet meewegen bij besluitvorming | H. Oosterhuis | Aangenomen. | 79 | 71 | ||
| Voor: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | Volt | Tegen: BBB | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Diederik van Dijk en Bikker over een integraal actieplan tegen seksualisering in de samenleving | D.J.H. (Diederik) van Dijk | Verworpen. | 37 | 113 | ||
| Voor: BBB | CDA | ChristenUnie | DENK | Groep Markuszower | SGP | Tegen: 50PLUS | D66 | FVD | JA21 | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Dobbe en Van Baarle over pleiten voor een minimumbestedingspercentage van 50% van ODA-bestedingen aan de least developed countries | S.E.M. Dobbe | Verworpen. | 33 | 117 | ||
| Voor: ChristenUnie | DENK | PRO | PvdD | SP | Volt | Tegen: 50PLUS | BBB | CDA | D66 | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Podt over totstandkoming van Europese wetgeving die minimumvoorschriften vaststelt voor de definitie van online gepleegde haatdelicten en de daarop gestelde sancties | A. Podt | Aangenomen. | 101 | 49 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | CDA | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | VVD | Volt | Tegen: ChristenUnie | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Podt over een plan om meer vrouwen aan te trekken en te behouden in door mannen gedomineerde tekortsectoren | A. Podt | Aangenomen. | 104 | 46 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | VVD | Volt | Tegen: FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Jagtenberg over de kledingvoorschriften bij Defensie herzien om te zorgen voor meer keuzevrijheid en voor uniformen voor verschillende lichaamstypen en zwangere militairen | M.H. Jagtenberg | Aangenomen. | 108 | 42 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | Keijzer | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | Tegen: FVD | Groep Markuszower | JA21 | PVV | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Van der Plas over het Nederlandse concept-natuurherstelplan vergelijken met de beschikbare plannen van Duitsland, België, Frankrijk en een aantal andere lidstaten | C.A.M. van der Plas | Aangenomen. | 92 | 58 | ||
| Voor: BBB | CDA | ChristenUnie | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | VVD | Tegen: 50PLUS | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Van der Plas over bij de actualisering van het AERIUS-model de rekenkundige ondergrens verhogen naar 1 mol | C.A.M. van der Plas | Verworpen. | 52 | 98 | ||
| Voor: BBB | ChristenUnie | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | Tegen: 50PLUS | CDA | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Dobbe over stoppen met het voorbereiden van een opkomstplicht waardoor jongeren onder dwang in vredestijd het leger in zouden moeten | S.E.M. Dobbe | Verworpen. | 60 | 90 | ||
| Voor: BBB | DENK | FVD | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SP | Volt | Tegen: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | Groep Markuszower | JA21 | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Bolhuis over een AI-killswitch | W.D. Bolhuis | Aangenomen. | 150 | 0 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | Tegen: | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten in verband met het verhogen van het aandeel van gas uit hernieuwbare bronnen in de totale leveringen van gas aan afnemers (Wet bijmengverplichting groen gas) | S. van Veldhoven-van der Meer | Aangenomen. | 89 | 61 | ||
| Voor: 50PLUS | CDA | D66 | PRO | VVD | Volt | Tegen: BBB | ChristenUnie | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | PvdD | SGP | SP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Graus over nivellering van tarieven middels afschaffing of verlaging van vliegbelastingen tot minimaal het gelijke niveau van onze buurlanden | D.J.G. Graus | Verworpen. | 51 | 99 | ||
| Voor: 50PLUS | BBB | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | Tegen: CDA | ChristenUnie | D66 | PRO | PvdD | SGP | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Van Baarle en Dobbe over uitsluiten dat jongeren een vrijheidsstraf krijgen indien zij de Defensie-enquête niet invullen | S.R.T. van Baarle | Verworpen. | 67 | 83 | ||
| Voor: BBB | DENK | FVD | Groep Markuszower | Keijzer | PRO | PVV | PvdD | SP | Volt | Tegen: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | JA21 | SGP | VVD | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Dekker over het politiek bestrijden van de EU-Natuurherstelverordening | R.J. Dekker | Verworpen. | 49 | 101 | ||
| Voor: BBB | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SGP | Tegen: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | DENK | PRO | PvdD | SP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van de leden Bolhuis en Jagtenberg over jongeren actief informeren over het doel en vrijwillige karakter van de Defensie-enquête | W.D. Bolhuis | Aangenomen. | 112 | 38 | ||
| Voor: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PRO | SGP | VVD | Volt | Tegen: BBB | DENK | FVD | PVV | PvdD | SP | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Ergin over de brandstofaccijnzen verlagen | D.A. Ergin | Verworpen. | 52 | 98 | ||
| Voor: BBB | DENK | FVD | Groep Markuszower | JA21 | Keijzer | PVV | SP | Tegen: 50PLUS | CDA | ChristenUnie | D66 | PRO | PvdD | SGP | VVD | Volt | ||||||
| 2026-10-06 15:00 | Motie van het lid Flach c.s. over afzien van de halvering van het heffingsvrije vermogen en het verhogen van het forfait voor overige bezittingen | A.J. Flach | Verworpen. | 71 | 74 | ||
| Voor: Ark van, A.F.J. | Armut, E. | Becker, B. | Beer de, M.E.E. | Berg van den, D.J. | Bikker, M.H. | Bikkers, B.T. | Biyati Al, I. | Boelsma-Hoekstra, L. | Bontenbal, H. | Boomsma, D.T. (Diederik) | Brekelmans, R.P. | Brenk van, C.M. | Brink van den, T.A. (Tijs) | Bühler, J.G.L.M. | Campen van, A.A.H. | Ceulemans, S. | Claassen, R.A.B. | Clemminck, D.R.F. | Coenradie, I. | Dekker, R.J. | Dijk van, D.J.H. (Diederik) | Dijk van, I. (Inge) | Eerdmans, B.J. | Eijk van, W.P.J. | Ellian, U. | Flach, A.J. | Goudzwaard, M. | Grinwis, P.A. | Groot de, P.C. (Peter) | Hamstra, S. | Heutink, H.D. | Hollander den, R. | Hoogeveen, M.P. | Houwelingen van, P. | Hove ten, T. | Jumelet, H.G. | Keijzer, M.C.G. | Kisteman, A. | Koorevaar, J.C. | Kort de, A.H.J. | Krul, H.M. | Lammers, A.N. | Lanschot van, M.R.H. | Lohman, J.B. | Maas van der, E.J. | Maes, N.C.J. | Martens-America, C. | Meulenkamp, W.J.H. | Michon-Derkzen, I.J.M. | Moinat, N. | Müller, A.S. | Nanninga, A. | Nobel, J.N.J. | Plas van der, C.A.M. | Poortman, A. | Rajkowski, Q.M. | Russcher, T.K. | Schenk, M. | Schilder, J.M.M. | Schutz, B.A. | Steen, H.S. | Stoffer, C. | Straatman, J.C.G. | Struijs, J.A. | Tijmstra, E.S. | Verkuijlen, R. | Vermeer, H. | Wendel, H. | Wiersma, F.M. | Zwinkels, J.M. | Tegen: Abassi el, I. | Abdi, F. | Asten van, R.J. | Baarle van, S.R.T. | Bamenga, P. | Beckerman, S.M. | Belhirch, F. | Biekman, A.N. | Bolhuis, W.D. | Boon, M.C.H. | Bosma, M. (Martin) | Boujdaini el, S. | Bromet, L. | Bushoff, T.J. | Dassen, L.A.J.M. | Dijck van, A.P.C. (Tony) | Dijk van, E. (Emiel) | Dijk, H.L.O. (Heera) | Dobbe, S.E.M. | Ergin, D.A. | Faber, M.H.M. | Graus, D.J.G. | Hoop de, H.E. | Huidekooper, D.J. | Huizenga, R.A. | Jagtenberg, M.H. | Jansen, C.A. (Chris) | Kathmann, B.C. | Klaver, J.F. | Klos, F.C.O. | Kops, A. | Kostić, I. | Kröger, S.C. | Köse, U.I. | Lee van der, T.M.T. | Leijen van, R.M. | Maeijer, V. | Mathlouti, M. | Meetelen van, R.F. | Mohandis, M. | Mooiman, J. | Moorman, M. | Mulder, E. (Edgar) | Mutluer, S. | Neijenhuis, S.J. | Oosterhout van, A.S. | Oosterhuis, H. | Oualhadj, A. | Ouwehand, E. | Paternotte, J.M. | Patijn, M.H. | Paulusma, W. | Piri, K.P. | Podt, A. | Prickaertz, E.C. | Raijer, A.J. | Rooderkerk, I. | Roon de, R. | Schoonis, J. | Sneller, J.C. | Stultiens, L.C.J. | Stöteler, T.S.M. | Synhaeve, M. | Teunissen, C. (Christine) | Tseggai, M. | Vellinga-Beemsterboer, M.C.A. | Vervuurt, M. | Vliegenthart, L. | Vlottes, E. | Vondeling, M. | Werf van der, J.J. | Westerveld, E.M. | Wilders, G. | Zalinyan, A. | ||||||
- Nederland geeft de laatste jaren rond 0,6 procent van het bruto nationaal inkomen uit aan officiële ontwikkelingshulp (ODA). Dat ligt onder de internationale norm van 0,7 procent, en het aandeel daalt verder door de bezuinigingen van kabinet-Schoof.
ODA is de OESO-definitie van officiële ontwikkelingshulp: giften en zachte leningen van de overheid die het welzijn en de economische ontwikkeling van lage- en middeninkomenslanden moeten dienen. Militaire uitgaven tellen niet mee. Wel mag een deel van de eerstejaarsopvang van asielzoekers in het donorland zelf als ODA worden geboekt.
Jaar
ODA
Aandeel bni
2023
—
0,66%
2024
ca. USD 7,5 miljard
0,62%
2025 (voorlopig)
USD 7,7 miljard
0,58%
In 2025 daalde het volume reëel met 4,9 procent, vooral door lagere toerekening van opvangkosten in Nederland. Nederland stond daarmee zevende onder de DAC-donoren in volume en vijfde als aandeel van het bni. Alleen Denemarken, Luxemburg, Noorwegen en Zweden haalden in 2025 de 0,7 procent. Het CBS rondt 2024 af op 0,6 procent en zet Nederland op de vijfde plaats in de EU.
Het kabinet-Schoof heeft een structurele korting van € 2,4 miljard aangekondigd vanaf 2027, plus eerdere kortingen op geplande stijgingen in 2025 en 2026. In een Kamerstuk wordt het totale ODA-budget geraamd op € 7,2 miljard in 2025, dalend naar € 5,9 miljard vanaf 2029, en het bni-aandeel naar 0,44 procent in 2029. Latere begrotingsstukken (Voorjaarsnota en HGIS-nota) schuiven die bedragen iets op door nieuwe bni-ramingen: rond € 6,1 miljard in 2026, en in de HGIS-nota 2027 een reeks van grofweg € 6,3 tot € 7,2 miljard, met een geraamd aandeel dat richting 0,43–0,47 procent gaat aan het eind van het decennium. De 0,7 procent-norm is geen rekengrondslag meer; die halen zou volgens de regering structureel enkele miljarden extra vergen.
Niet al dat geld gaat naar programma’s in het buitenland. Een fors deel is asieltoerekening: bij de Voorjaarsnota 2026 ongeveer € 1,0 miljard in 2026, zo’n 17 procent van het ODA-budget. Vanaf 2027 is die toerekening gemaximeerd op 10 procent, zodat hogere asielinstroom niet onbeperkt ten koste gaat van de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Het grootste deel van het buitenlandse ODA-budget staat op die BHOS-begroting (vanaf 2027 rond € 3,7–3,9 miljard ODA); de rest zit verspreid over andere hoofdstukken, onder meer asielopvang.
De Algemene Rekenkamer merkte in mei 2026 op dat de minister van BHOS de komende jaren ongeveer evenveel te besteden houdt als de afgelopen jaren, omdat de asieltoerekening en de verdeling over begrotingen meespelen. Zonder de korting en de losgelaten volledige bni-koppeling was het budget duidelijk hoger geweest. ↩︎ - Nee. Jongeren worden nu niet onder dwang het leger in gestuurd, en het kabinet bereidt ook geen algemene opkomstplicht in gewone vredestijd voor. Wel werkt Defensie aan een wettelijk vangnet waarmee een selectieve opkomstplicht later geactiveerd kan worden als vrijwilligers niet volstaan en de veiligheidssituatie verslechtert.
De dienstplicht zelf is nooit afgeschaft. Die geldt op papier voor mannen en vrouwen van 17 tot 45 jaar; sinds 2020 ook voor vrouwen. De opkomstplicht is sinds 1 mei 1997 voor onbepaalde tijd uitgesteld. Defensie roept niemand op. Zeventienjarigen krijgen wel een inschrijvingsbrief, en sinds september 2025 ook een vrijwillige enquête over werk bij Defensie.
Op 11 september 2026 stuurde staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) de Tweede Kamer een brief over het zogeheten Dienmodel. De basis blijft vrijwilligheid. Een verplichte opkomst noemt hij een uiterste redmiddel, alleen als de internationale veiligheid sterk verslechtert en de krijgsmacht snel moet groeien, of als het takenpakket groter wordt, bijvoorbeeld door extra NAVO-taken. Volgens hem zijn er nu nog genoeg vrijwilligers.
Het model loopt in stappen, gericht op 18- tot 27-jarigen:
Stap 1: enquête en reactie op een uitnodiging zijn vrijwillig.
Stap 2: de enquête wordt verplicht, reageren blijft vrijwillig.
Stap 3: enquête én reageren op een uitnodiging worden verplicht.
Stap 4: enquête, gesprek, selectie en keuring worden verplicht. Opkomen voor dienst blijft dan nog vrijwillig.
Pas daarna, in het uiterste geval, kan een selectieve opkomstplicht volgen: niet iedereen, alleen wie op dat moment nodig is. Opleiding zou dan het korte spoor zijn, in berichtgeving aangeduid als een Nationale Weerbaarheidstraining van ongeveer zes maanden. Regels voor vrijstelling, gewetensbezwaren en sancties moeten nog worden uitgewerkt.
Die verplichtende stappen vergen nieuwe wetgeving. Defensie rekent op ongeveer twee jaar; de verdere uitwerking start eind 2026. Wanneer een stap echt ingaat, is niet besloten. De oudere tekst op Rijksoverheid.nl, dat er geen plannen zijn om de opkomstplicht te heractiveren, is daarmee achterhaald door deze brief: er zijn geen plannen om nu op te roepen, wel om de mogelijkheid juridisch voor te bereiden. ↩︎